Bitcoin, altcoins, stablecoins: ποια η διαφορά;

Μπαίνεις σε μια πλατφόρμα κρυπτονομισμάτων και βλέπεις εκατοντάδες ονόματα στη λίστα. Μοιάζουν όλα ίδια, αλλά δεν είναι. Εδώ δίνουμε έναν απλό χάρτη με τρεις «οικογένειες» και τρεις ερωτήσεις ελέγχου που ισχύουν για όλες.

Δεν δίνουμε τιμές ούτε συστάσεις. Στόχος είναι να καταλαβαίνεις τι είδους πράγμα έχεις μπροστά σου.

Ποιες τρεις ερωτήσεις κάνουμε σε κάθε κρυπτονόμισμα;

Πριν δούμε τις κατηγορίες, κρατάμε τρεις ερωτήσεις:

1. Ποιος το εκδίδει ή το ελέγχει;
2. Τι το στηρίζει;
3. Τι γίνεται αν αποτύχει;

Υποθετικό παράδειγμα: φαντάσου τρεις ντουλάπες. Η πρώτη ανήκει σε μια κοινότητα και τους κανόνες τους κρατά ένα κοινό βιβλίο που κανείς δεν ιδιοκτητεί. Η δεύτερη ανήκει σε μια ομάδα που βάζει τους δικούς της κανόνες. Στην τρίτη, κάποιος σου δίνει ένα κουπόνι και υπόσχεται να σου το εξαργυρώσει. Σε κάθε περίπτωση ρωτάς άλλα πράγματα, και αυτό είναι ακριβώς το νόημα.

Τι είναι το bitcoin και ποιος το ελέγχει;

Το bitcoin είναι κρυπτονόμισμα, δηλαδή ψηφιακό χρήμα που υπάρχει μόνο σε δίκτυο υπολογιστών. Σύμφωνα με το Bitcoin.org, είναι ένα δίκτυο συναίνεσης που επιτρέπει ένα νέο σύστημα πληρωμών και ένα εντελώς ψηφιακό χρήμα. Λειτουργεί πάνω σε blockchain, δηλαδή σε κοινό ψηφιακό βιβλίο καταχωρίσεων. Αν δεν το έχεις διαβάσει, δες πρώτα τι είναι το blockchain.

Οι τρεις ερωτήσεις:

• Ποιος το ελέγχει; Το Bitcoin.org γράφει ότι ελέγχεται από όλους τους χρήστες του παγκοσμίως και ότι κανείς δεν κατέχει το δίκτυο. Δεν υπάρχει εταιρεία με τηλέφωνο εξυπηρέτησης.
• Τι το στηρίζει; Οι κανόνες του πρωτοκόλλου. Νέα bitcoin δημιουργούνται με μια ανταγωνιστική και αποκεντρωμένη διαδικασία που λέγεται «εξόρυξη» (mining). Και ένας κανόνας είναι σταθερός: σύμφωνα με την ίδια πηγή, θα δημιουργηθούν συνολικά μόνο 21 εκατομμύρια bitcoin.
• Τι γίνεται αν αποτύχει; Δεν υπάρχει εκδότης να σε αποζημιώσει. Η τιμή κινείται ελεύθερα και μπορεί να πέσει πολύ. Αν χάσεις τα κλειδιά σου, δεν έχεις ποιον να καλέσεις. Για αυτό διάβασε τι είναι το πορτοφόλι κρυπτονομισμάτων.

Τι είναι τα altcoins και τι τα ξεχωρίζει;

Το «altcoin» είναι ανεπίσημος όρος. Εδώ τον χρησιμοποιούμε με την απλή του έννοια: όλα τα κρυπτονομίσματα εκτός από το bitcoin. Δεν υπάρχει επίσημος ορισμός, και ο όρος από μόνος του δεν λέει τίποτα για το πόσο σοβαρό ή επικίνδυνο είναι ένα έργο.

Αυτό είναι το σημείο που μπερδεύει τους αρχάριους. Κάθε altcoin είναι ξεχωριστό έργο με δικούς του κανόνες. Άλλα έχουν μεγάλη κοινότητα και ξεκάθαρο σκοπό. Άλλα είναι μικρά, άγνωστα, ή υπάρχουν μόνο για να τα πουλήσουν σε όσους δεν ρωτούν. Γι’ αυτό κάνεις τις τρεις ερωτήσεις ξανά, για το καθένα:

• Ποιος το ελέγχει; Μπορεί να είναι μια ομάδα, μια εταιρεία ή μια κοινότητα. Δεν το υποθέτεις, το ψάχνεις.
• Τι το στηρίζει; Ένας σαφής σκοπός και ένα δίκτυο που χρησιμοποιείται, ή απλώς η υπόσχεση ότι «θα ανέβει»;
• Τι γίνεται αν αποτύχει; Σε μικρά έργα, συχνά τίποτα. Η αξία μπορεί να εξαφανιστεί.

Για μικρά ή άγνωστα tokens, για presales (πώληση πριν το νόμισμα κυκλοφορήσει κανονικά) και για airdrops (δωρεάν «μοίρασμα» tokens), δεν έχουμε να πούμε τίποτα καλό. Τα αναφέρουμε μόνο για προειδοποίηση: ξεκίνα με σκεπτικισμό.

Τι είναι ένα stablecoin και γιατί είναι διαφορετικό;

Το stablecoin σχεδιάζεται να μένει σταθερό, ενώ τα υπόλοιπα κινούνται ελεύθερα. Το ethereum.org γράφει ότι τα stablecoins είναι tokens του Ethereum που σχεδιάζονται να κρατούν σταθερή αξία, ακόμη και όταν αλλάζει η τιμή του ETH. Τα περισσότερα, όπως εξηγεί, στηρίζονται σε εγγύηση που κρατιέται σε απόθεμα. Άλλα βασίζονται σε αλγορίθμους μέσα σε smart contracts, δηλαδή προγράμματα που τρέχουν αυτόματα στο blockchain. Υπάρχουν και είδη που στηρίζονται σε άλλα κρυπτονομίσματα ή σε πολύτιμα μέταλλα.

Οι τρεις ερωτήσεις:

• Ποιος το εκδίδει; Στα stablecoins που στηρίζονται σε κανονικό νόμισμα, το ethereum.org σημειώνει ότι είναι κεντρικοποιημένα: κάποιος πρέπει να εκδώσει τα tokens.
• Τι το στηρίζει; Το απόθεμα του εκδότη. Η ίδια σελίδα προσθέτει ότι χρειάζεται έλεγχος (auditing) για να επιβεβαιωθεί ότι η εταιρεία έχει αρκετά αποθέματα.
• Τι γίνεται αν αποτύχει; Η υπόσχεση για σταθερή αξία μπορεί να σπάσει.

Υποθετικό παράδειγμα: ένα επινοημένο stablecoin «ΧΧΧ» υπόσχεται ότι 1 ΧΧΧ ισούται με 1 ευρώ και ότι ο εκδότης κρατά 1 ευρώ για κάθε «κουπόνι». Αν ο εκδότης δεν έχει αρκετά αποθέματα, δεν μπορεί να εξαργυρώσει όλα τα κουπόνια, και η υπόσχεση καταρρέει. Το «σταθερό» στο όνομα είναι στόχος, όχι εγγύηση.

Όλα τα κρυπτονομίσματα έχουν τους ίδιους κινδύνους;

Όχι, και το λένε και οι ευρωπαϊκές αρχές. Το δελτίο των εποπτικών αρχών (ESAs) που δημοσιεύει η EBA τονίζει, αποδοσμένο στα ελληνικά, ότι τα κρυπτοστοιχεία μπορεί να είναι επικίνδυνα, ότι δεν είναι όλα ίδια και ότι ο κανονισμός MiCA ισχύει για ορισμένα είδη. Στα αγγλικά: «not all crypto-assets are the same».

Η ESMA εξηγεί ότι το MiCA ξεχωρίζει τους εκδότες σε κατηγορίες, όπως τα asset-referenced tokens και τα e-money tokens, και ότι τα white papers (έγγραφα που περιγράφουν ένα έργο) άλλων κρυπτοστοιχείων καταχωρίζονται χωριστά. Για αυτά τα τελευταία, η ίδια σελίδα σημειώνει ότι τα white papers που αναφέρονται δεν έχουν ελεγχθεί ή εγκριθεί από καμία αρμόδια αρχή. Γι’ αυτό αξίζει να ελέγχεις ποια προστασία ισχύει για το συγκεκριμένο κρυπτοστοιχείο. Και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θυμίζει ότι το MiCA καλύπτει όσα δεν καλύπτει άλλη νομοθεσία. Για το πώς ελέγχεις την πλατφόρμα, δες πώς βλέπεις αν έχει άδεια στην ΕΕ.

Μικρό λεξικό

• Bitcoin: κρυπτονόμισμα σε δίκτυο που, σύμφωνα με το Bitcoin.org, δεν ανήκει σε κανέναν.
• Altcoin: ανεπίσημος όρος για κάθε κρυπτονόμισμα εκτός από το bitcoin.
• Stablecoin: κρυπτονόμισμα που σχεδιάζεται να κρατά σταθερή αξία.
• Εξόρυξη (mining): η διαδικασία με την οποία δημιουργούνται νέα bitcoin.
• Smart contract: πρόγραμμα στο blockchain που τρέχει αυτόματα, με κανόνες που έχουν γραφτεί από πριν.
• Εκδότης: η εταιρεία ή η ομάδα που δημιουργεί και υπόσχεται να υποστηρίξει ένα token.
• Κρυπτοστοιχείο (crypto-asset): ο επίσημος ευρωπαϊκός όρος για ψηφιακή αναπαράσταση αξίας ή δικαιώματος, που αποθηκεύεται και μεταφέρεται ηλεκτρονικά.
• White paper: έγγραφο που περιγράφει ένα έργο κρυπτονομίσματος και τους κινδύνους του.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

• Κάνε τις τρεις ερωτήσεις (ποιος ελέγχει, τι στηρίζει, τι γίνεται αν αποτύχει) πριν δώσεις χρήματα σε οτιδήποτε.
• Μην βάζεις όλα τα κρυπτονομίσματα στο ίδιο τσουβάλι. Ένα που ελέγχεται από κανέναν και ένα που ελέγχεται από μια εταιρεία έχουν εντελώς διαφορετικό ρίσκο.
• Στα stablecoins, ψάξε τον εκδότη και τα αποθέματα, και μην περνάς το «σταθερό» για εγγύηση.
• Απόφυγε μικρά ή άγνωστα tokens, presales και airdrops που σου φτάνουν από μηνύματα ή διαφημίσεις. Και βάλε μόνο ποσό που αντέχεις να χάσεις.

Το άρθρο είναι μόνο για ενημέρωση και εκπαίδευση και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή. Οι επενδύσεις, και ειδικά τα κρυπτονομίσματα, έχουν υψηλό ρίσκο. Μπορεί να χάσεις μέρος ή όλο το κεφάλαιό σου.

Το άρθρο γράφτηκε με τη βοήθεια AI και τα στοιχεία του ελέγχθηκαν αυτόματα με τις πηγές.