Τι είναι το blockchain και πώς λειτουργεί;

Ακούς «blockchain» παντού και δεν είσαι σίγουρος τι σημαίνει. Δεν πειράζει. Θα το εξηγήσουμε από το μηδέν, με ένα παράδειγμα που δεν έχει καμία σχέση με υπολογιστές. Αν είσαι καινούργιος στο site, δες πρώτα τι θα βρεις εδώ.

Τι είναι το blockchain με απλά λόγια;

Η τεκμηρίωση του ethereum.org το περιγράφει ως μια δημόσια βάση δεδομένων που ενημερώνεται και μοιράζεται σε πολλούς υπολογιστές ενός δικτύου. Με δικά μας λόγια: ένα κοινό βιβλίο εγγραφών, που δεν το κρατά ένας μόνο άνθρωπος.

Φαντάσου το τετράδιο εξόδων μιας πολυκατοικίας. Υποθετικό παράδειγμα: η πολυκατοικία έχει 10 διαμερίσματα και ένα κοινό τετράδιο, όπου γράφονται το ρεύμα του κοινόχρηστου, η καθαρίστρια, το ασανσέρ. Κάθε διαμέρισμα έχει φωτοτυπία του τετραδίου. Όταν γράφεται κάτι καινούργιο, το ενημερώνουν όλοι.

Αυτή είναι η ουσία. Δεν υπάρχει ένα «κεντρικό» τετράδιο που μπορεί να χαθεί ή να αλλαχτεί κρυφά. Υπάρχουν πολλά ίδια αντίγραφα.

Γιατί λέγεται «αλυσίδα» από μπλοκ;

Οι εγγραφές δεν γράφονται μία μία. Μαζεύονται σε παρτίδες, τα μπλοκ (block). Κάθε μπλοκ είναι σαν μια σελίδα του τετραδίου.

Το κρίσιμο σημείο: κάθε σελίδα έχει στην κορυφή ένα σύντομο «αποτύπωμα» της προηγούμενης. Το αποτύπωμα λέγεται hash. Σύμφωνα με το ethereum.org, κάθε μπλοκ περιέχει τις συναλλαγές και το hash του προηγούμενου μπλοκ, και το hash προκύπτει με κρυπτογραφικό τρόπο από τα δεδομένα του μπλοκ. Ο οδηγός για προγραμματιστές του Bitcoin λέει το ίδιο: κάθε μπλοκ κρατά το hash της κεφαλίδας του προηγούμενου και έτσι τα μπλοκ δένουν σαν αλυσίδα.

Σκέψου το hash σαν δακτυλικό αποτύπωμα του περιεχομένου. Αν αλλάξει έστω και ένα στοιχείο, το αποτύπωμα αλλάζει.

Μπορεί κάποιος να αλλάξει ή να σβήσει μια παλιά εγγραφή;

Στη θεωρία μπορεί να προσπαθήσει. Στην πράξη είναι πολύ δύσκολο και φανερό.

Γύρνα στην πολυκατοικία. Κάποιος αλλάζει ένα ποσό σε παλιά σελίδα. Τότε αλλάζει και το αποτύπωμα αυτής της σελίδας. Η επόμενη σελίδα όμως έχει γραμμένο το παλιό αποτύπωμα, οπότε δεν ταιριάζει πια. Για να κρύψει την αλλαγή, θα έπρεπε να ξαναγράψει και την επόμενη σελίδα, και μετά την μεθεπόμενη, μέχρι το τέλος. Και ταυτόχρονα οι άλλοι εννέα έχουν τη δική τους φωτοτυπία και βλέπουν αμέσως ότι κάτι δεν στέκει.

Αυτό περιγράφει και το ethereum.org: αν αλλάξει ένα παλιό μπλοκ, αλλάζουν τα hashes όλων των επόμενων, και η παρέμβαση φαίνεται. Ο σκοπός, σύμφωνα με τον οδηγό του Bitcoin, είναι να προστατεύεται το δίκτυο από την τροποποίηση παλιών συναλλαγών και από το double spending, δηλαδή το να ξοδέψει κάποιος το ίδιο ποσό δύο φορές.

Προσοχή στη διατύπωση: δεν λέμε «αδύνατο». Λέμε ότι είναι πολύ δύσκολο και ότι δεν περνά απαρατήρητο.

Ποιος κρατάει το blockchain αν δεν υπάρχει τράπεζα στη μέση;

Το κρατούν οι υπολογιστές του δικτύου, που λέγονται κόμβοι (nodes). Ο καθένας έχει δικό του αντίγραφο.

Μένει ένα ερώτημα: αν όλοι κρατούν αντίγραφο, πώς συμφωνούν ποια είναι η σωστή επόμενη σελίδα; Υπάρχουν κανόνες, οι μηχανισμοί συναίνεσης (consensus). Σύμφωνα με το ethereum.org, αυτοί επιτρέπουν σε ένα δίκτυο κόμβων να συμφωνήσει για την κατάσταση του blockchain. Κάθε blockchain έχει τους δικούς του κανόνες.

Δες πώς δουλεύει μια συναλλαγή. Υποθετικό παράδειγμα: η Μαρία στέλνει 5 μονάδες στον Νίκο. Η συναλλαγή μπαίνει σε ένα νέο μπλοκ. Το δίκτυο ελέγχει και συμφωνεί. Το μπλοκ προστίθεται στο τέλος της αλυσίδας και όλοι ενημερώνουν το αντίγραφό τους.

Είναι το blockchain το ίδιο με το bitcoin;

Όχι. Το blockchain είναι η τεχνολογία, δηλαδή ο τρόπος που κρατιέται το βιβλίο. Το bitcoin είναι ένα κρυπτονόμισμα που χρησιμοποιεί μια τέτοια αλυσίδα για να καταγράφει ποιος έχει τι. Άλλα κρυπτονομίσματα έχουν τις δικές τους αλυσίδες.

Και κάτι που ξεχνιέται εύκολα. Το ότι κάτι «τρέχει σε blockchain» δεν το κάνει ασφαλή επένδυση. Οι ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές (ESMA, EBA και EIOPA) είχαν προειδοποιήσει, σε παλαιότερη ανακοίνωσή τους, ότι πολλά crypto-assets είναι πολύ επικίνδυνα και κερδοσκοπικά, ότι υπάρχει πιθανότητα να χάσεις όλα τα χρήματα που επένδυσες, και ότι συχνά δεν καλύπτονται από υπάρχουσα προστασία. Η προειδοποίηση δείχνει σωστά τη διαφορά: μια καλή τεχνολογία δεν εγγυάται ένα καλό προϊόν.

Μικρό λεξικό

• Block (μπλοκ): μια παρτίδα εγγραφών, σαν σελίδα του τετραδίου.
• Hash: το σύντομο «αποτύπωμα» ενός μπλοκ. Αλλάζει αν αλλάξει το περιεχόμενο.
• Node (κόμβος): ένας υπολογιστής του δικτύου που κρατά αντίγραφο του βιβλίου.
• Ledger (καθολικό): το βιβλίο εγγραφών, δηλαδή η λίστα με όλες τις συναλλαγές.
• Consensus (συναίνεση): οι κανόνες με τους οποίους οι κόμβοι συμφωνούν ποιο μπλοκ μπαίνει επόμενο.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

• Κράτα την εικόνα της πολυκατοικίας. Κοινό βιβλίο, πολλά αντίγραφα, κάθε σελίδα δεμένη με την προηγούμενη. Με αυτήν καταλαβαίνεις τα περισσότερα που θα διαβάσεις.
• Μην μπερδεύεις την τεχνολογία με την επένδυση. Ότι ένα έργο χρησιμοποιεί blockchain δεν λέει τίποτα για το αν αξίζει ή αν είναι ασφαλές.
• Πρόσεξε τα «αδύνατο» και τα «100% ασφαλές». Στην πράξη τα πράγματα είναι «πολύ δύσκολα» ή «φανερά», όχι μαγικά. Όποιος υπόσχεται απόλυτη ασφάλεια ή σίγουρο κέρδος πρέπει να σου προκαλεί καχυποψία.
• Μάθε τους πέντε όρους του λεξικού. Block, hash, node, ledger, consensus. Με αυτούς θα παρακολουθείς άνετα τα επόμενα άρθρα μας.

Το άρθρο είναι μόνο για ενημέρωση και εκπαίδευση και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή. Οι επενδύσεις, και ειδικά τα κρυπτονομίσματα, έχουν υψηλό ρίσκο. Μπορεί να χάσεις μέρος ή όλο το κεφάλαιό σου.

Το άρθρο γράφτηκε με τη βοήθεια AI και τα στοιχεία του ελέγχθηκαν αυτόματα με τις πηγές.