Είμαστε έτοιμοι για κρύπτο; Λίστα ελέγχου πριν ξεκινήσουμε

Πριν διαλέξουμε νόμισμα ή πλατφόρμα, υπάρχει ένα πιο βασικό ερώτημα: είμαστε έτοιμοι εμείς;

Εδώ δεν ελέγχουμε κάποιο προϊόν. Ελέγχουμε τον εαυτό μας, με πέντε ομάδες ερωτήσεων. Δεν υπάρχουν «σωστές» απαντήσεις που ισχύουν για όλους. Σημασία έχει να μπορείς να απαντήσεις με ειλικρίνεια. Αν θέλεις να δεις πρώτα αν μια πλατφόρμα έχει άδεια, το θέμα αυτό το εξηγήσαμε σε προηγούμενο άρθρο μας για την άδεια λειτουργίας. Εδώ κοιτάμε αλλού.

Τι πρέπει να ξέρουμε πριν αγοράσουμε κρύπτο για πρώτη φορά;

Ξεκινάμε από το στόχο. Ρώτα τον εαυτό σου:

• Τι θέλω να πετύχω; Να μάθω πώς δουλεύει το πράγμα, να ικανοποιήσω την περιέργειά μου ή να τοποθετηθώ μακροπρόθεσμα;
• Αν η απάντηση είναι «γρήγορο κέρδος», γιατί το πιστεύω;

Το τελευταίο μετράει. Σύμφωνα με την κοινή προειδοποίηση των ευρωπαϊκών εποπτικών αρχών (Μάρτιος 2022), οι καταναλωτές πρέπει να προσέχουν υποσχέσεις για γρήγορες ή υψηλές αποδόσεις, ειδικά όσες φαίνονται πολύ καλές για να είναι αληθινές. Ένας στόχος που στηρίζεται σε τέτοια υπόσχεση είναι ήδη ύποπτος. Ένας στόχος όπως «θέλω να καταλάβω πώς δουλεύει» δεν έχει αυτό το πρόβλημα.

Πόσα χρήματα μπορούμε να χάσουμε χωρίς να μας επηρεάσει;

Αυτή είναι η πιο δύσκολη ερώτηση, και η πιο χρήσιμη.

Οι ίδιες αρχές γράφουν ότι πολλά crypto-assets (κρυπτοστοιχεία, δηλαδή ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία) είναι πολύ ριψοκίνδυνα και κερδοσκοπικά, και ότι οι καταναλωτές αντιμετωπίζουν τη «very real possibility of losing all their invested money», δηλαδή την απολύτως πραγματική πιθανότητα να χάσουν όλα τα χρήματα που επένδυσαν. Το bitcoin.org, για το bitcoin συγκεκριμένα, λέει ότι η τιμή μπορεί να ανεβεί ή να πέσει απρόβλεπτα μέσα σε σύντομο διάστημα, και ότι δεν αποθηκεύουμε εκεί χρήματα που δεν αντέχουμε να χάσουμε.

Ένα υποθετικό παράδειγμα. Η Μαρία έχει στην άκρη 1.000 € και σκέφτεται να βάλει 200 € σε κρύπτο για να μάθει. Ρωτά τον εαυτό της: αν αυτά τα 200 € εξαφανιστούν, θα πληρώσει κανονικά τους λογαριασμούς του μήνα; Αν όχι, το ποσό είναι πολύ μεγάλο γι’ αυτήν. Τα ποσά είναι στρογγυλά και υπάρχουν μόνο για την άσκηση. Η ερώτηση μετράει, όχι ο αριθμός.

Σε απλή λογική, ένα ποσό που κινδυνεύεις να χάσεις δεν πρέπει να επηρεάζει το νοίκι, τους λογαριασμούς ή τον ύπνο σου.

Είναι τα κρυπτονομίσματα για όλους;

Όχι απαραίτητα, και δεν χρειάζεται να νιώθεις ότι «χάνεις το τρένο». Αν οι δύο πρώτες ομάδες ερωτήσεων σε δυσκόλεψαν, δεν έχεις κάνει κάτι λάθος. Έχεις βρει ότι χρειάζεσαι χρόνο. Ένα «όχι ακόμα» είναι απολύτως έγκυρη απάντηση.

Πώς καταλαβαίνουμε αν καταλαβαίνουμε αυτό που κρατάμε;

Δοκίμασε αυτό το τεστ: μπορείς να εξηγήσεις σε έναν φίλο, με δύο προτάσεις, τι ακριβώς θα κρατήσεις; Σε απλή λογική, αν δεν μπορείς, δεν το έχεις καταλάβει ακόμα.

Μερικά παραδείγματα ερωτήσεων:

• Τι είναι; Το ethereum.org εξηγεί ότι το Ethereum είναι δίκτυο blockchain και πλατφόρμα ανάπτυξης λογισμικού, και ότι το ether (ETH) είναι το εγγενές νόμισμά του. Άλλο το δίκτυο, άλλο το νόμισμα. Αν δεν ξεχωρίζεις τα δύο, ξαναδιάβασε τα βασικά. Βοηθά και το λεξικό όρων του site.
• Ποιος το εκδίδει; Σύμφωνα με την ESMA, ο εκδότης ή ο προσφέρων ενός crypto-asset είναι αποκλειστικά υπεύθυνος για το περιεχόμενο του white paper του, δηλαδή του εγγράφου που περιγράφει το έργο. Άρα αξίζει να ρωτάς ποιος είναι αυτός και τι ακριβώς υπόσχεται.
• Τι πληροφορίες μου δίνουν; Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι οι υποψήφιοι πελάτες και οι κάτοχοι πρέπει να ενημερώνονται για τα χαρακτηριστικά των crypto-assets. Σε απλή λογική, αν δεν βρίσκεις τέτοια ενημέρωση, αξίζει να σταθείς και να ψάξεις περισσότερο.
• Πώς θα το φυλάξω; Το ethereum.org σημειώνει ότι μια συναλλαγή στο Ethereum δεν αναιρείται. Επίσης, η φράση ανάκτησης του πορτοφολιού δεν μοιράζεται ποτέ με κανέναν. Για το πώς φυλάγεται κάτι τέτοιο, δες τι είναι ένα κρυπτοπορτοφόλι.

Πώς αναγνωρίζουμε διαφήμιση ή υπόσχεση που μας παρασύρει;

Εδώ ρωτάς: ποιος με έπεισε και γιατί; Υπάρχει υπόσχεση γρήγορης απόδοσης;

Οι ευρωπαϊκές αρχές ζητούν προσοχή σε παραπλανητικές διαφημίσεις, και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και από influencers. Το ethereum.org, από την πλευρά του, αναφέρει ότι οι κληρώσεις (giveaways) είναι πάντα απάτη. Εδώ δεν μπαίνουμε στις τεχνικές των απατεώνων. Σε επίπεδο ρίσκου, κρατάμε ένα πράγμα: μια υπόσχεση εύκολου κέρδους είναι λόγος να σταθούμε και να ρωτήσουμε. Για τέτοιες πεποιθήσεις, έχουμε ήδη γράψει για τους μύθους γύρω από τα κρύπτο.

Ένα δεύτερο υποθετικό παράδειγμα. Ο Νίκος βλέπει διαφήμιση που υπόσχεται «εγγυημένη απόδοση σε λίγες μέρες». Δεν μπορεί να εξηγήσει σε φίλο πώς βγαίνει η απόδοση, ούτε ποιος την πληρώνει. Σταματά, γιατί οι εποπτικές αρχές προειδοποιούν για υποσχέσεις που «φαίνονται πολύ καλές για να είναι αληθινές». Ο Νίκος δεν χρειάστηκε να ξέρει τίποτα για τεχνολογία. Αρκούσε μία απλή ερώτηση.

Έχουμε χρόνο και ψυχραιμία για να ξεκινήσουμε;

Η τελευταία ομάδα αφορά εσένα, όχι την αγορά. Αυτά είναι δικά μας συμπεράσματα, σε απλή λογική, και δεν στηρίζονται σε κάποια πηγή:

• Έχω χρόνο να μάθω πριν κινηθώ, ή με πιέζει κάτι ή κάποιος;
• Αν μια μέρα δω μεγάλη πτώση στην τιμή, τι θα κάνω; Θα πανικοβληθώ, θα το σκέφτομαι όλη μέρα;
• Η βιασύνη είναι κακός σύμβουλος. Αν νιώθεις ότι «πρέπει να το κάνεις τώρα», αυτό το συναίσθημα αξίζει να το ελέγξεις πρώτο.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

• Γράψε τις απαντήσεις σου. Πέντε ομάδες, λίγες γραμμές η καθεμία. Ό,τι μένει κενό ή θολό, είναι κάτι που πρέπει να μάθεις πρώτα.
• Βάλε τον εαυτό σου στο χειρότερο σενάριο. Αν χανόταν το ποσό, θα άλλαζε η καθημερινότητά σου; Αν ναι, το ποσό είναι πολύ μεγάλο.
• Εξήγησε το με δύο προτάσεις σε έναν φίλο. Αν δεν γίνεται, δεν είσαι έτοιμος ακόμα.
• Μην αφήνεις διαφήμιση ή υπόσχεση να βάλει το χρονοδιάγραμμα. Εσύ ορίζεις πότε θα κινηθείς, και μπορεί να είναι «αργότερα».

Λεξικό

• Λίστα ελέγχου: σειρά ερωτήσεων που τις περνάς μία μία πριν από μια απόφαση.
• Ρίσκο: η πιθανότητα να πάνε τα πράγματα χειρότερα από όσο περιμένεις, μαζί με το πόσο θα σε κοστίσει.
• Κερδοσκοπικό: κάτι που αγοράζεται κυρίως με την ελπίδα ότι η τιμή θα ανέβει, και όχι επειδή αποδίδει κάτι σταθερό.
• White paper: έγγραφο που περιγράφει ένα έργο κρύπτο και τι υπόσχεται.
• Φράση ανάκτησης: σειρά λέξεων που ανοίγει το πορτοφόλι σου. Δεν τη δίνεις σε κανέναν.
• Giveaway (κλήρωση): προσφορά που υπόσχεται δωρεάν χρήματα ή νομίσματα.

Το άρθρο είναι μόνο για ενημέρωση και εκπαίδευση και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή. Οι επενδύσεις, και ειδικά τα κρυπτονομίσματα, έχουν υψηλό ρίσκο. Μπορεί να χάσεις μέρος ή όλο το κεφάλαιό σου.

Το άρθρο γράφτηκε με τη βοήθεια AI και τα στοιχεία του ελέγχθηκαν αυτόματα με τις πηγές.